Door Najat Haddouch — BIG-geregistreerd verpleegkundige, hijama en cupping expert en orthomoleculair therapeut.
Waarom krijgen steeds meer jonge mensen kanker? Misschien stellen we de verkeerde vraag
Er gebeurt iets wat niet lekker past in het verhaal dat kanker vooral een ziekte van ouderdom is.
Darmkanker.
Nierkanker.
Leverkanker.
Baarmoederhalskanker.
Ze worden in Nederland vaker vastgesteld bij mensen onder de 50.
En dan vraag ik me af:
Hoe kan dat?
Onderzoekers weten het nog niet precies.
Maar misschien moeten we een ongemakkelijkere vraag durven stellen:
Wat is er de afgelopen decennia veranderd aan de omgeving waarin onze cellen moeten functioneren?
Want onze genen zijn niet ineens massaal veranderd.
Onze leefomgeving wel.
Onze voeding wel.
Onze hoeveelheid ultrabewerkt voedsel wel.
Onze beweging wel.
Onze blootstelling aan allerlei stoffen is veranderd.
Ons metabole landschap is veranderd.
En waarschijnlijk ook ons microbioom.
Misschien moeten we daarom niet alleen naar kanker kijken.
Misschien moeten we kijken naar de bodem waarin ziekte kan ontstaan.
Een tumor is het eindpunt dat we kunnen zien
Dit is precies waar de reguliere en integratieve blik van elkaar kunnen verschillen.
De reguliere geneeskunde is ongelooflijk goed geworden in het vinden en classificeren van ziekte.
Maar integratief kijken begint eerder.
Niet:
“Welke ziekte heeft deze patiënt?”
Maar:
“Welke processen spelen zich al jaren in dit lichaam af?”
Dat verschil is groot.
Want iemand kan 38 zijn, geen diagnose hebben en toch metabool allesbehalve gezond zijn.
Je kunt een normale BMI hebben en toch insulineresistent zijn.
Je kunt iedere dag functioneren terwijl je nauwelijks beweegt, slecht slaapt, weinig vezels eet en het grootste deel van je voeding uit sterk bewerkte producten haalt.
Je kunt jarenlang darmklachten hebben en ze normaal zijn gaan vinden.
Geen diagnose betekent niet automatisch een goede gezondheid.
En dat is de discussie die deze cijfers wat mij betreft moeten losmaken.
We hebben van kanker een genetisch lot gemaakt
We praten over kanker vaak alsof er op een dag een genetisch foutje ontstaat en iemand gewoon pech heeft.
Genetische veranderingen zijn inderdaad belangrijk bij kanker.
Maar cellen leven niet in een vacuüm.
Ze bevinden zich in een biologisch milieu.
Ze worden voortdurend beïnvloed door hormonen, voedingsstoffen, immuunsignalen, metabolieten en hun lokale omgeving.
Daarom kijkt modern kankeronderzoek eindelijk óók naar zaken als obesitas, hyperinsulinemie, metabole gezondheid, chronische ontstekingen processen en het microbioom.
Niet omdat daarmee iedere kanker verklaard kan worden.
Maar omdat de omstandigheden waarin cellen functioneren belangrijk zijn.
En dit is belangrijk:
Misschien is de tumor niet altijd het begin van het probleem. Misschien is hij het moment waarop een jarenlang biologisch proces eindelijk zichtbaar wordt.
Kijk eens naar onze moderne “normaal”
Ontbijtgranen.
Broodje onderweg.
Sapje erbij.
De hele dag zitten.
Tussendoortjes.
’s Avonds eten uit een verpakking.
Chronisch slaaptekort.
Weinig spiermassa.
Nauwelijks buiten.
Veel calorieën, maar relatief weinig vezels en micronutriënten uit onbewerkte voeding.
En ondertussen noemen we iemand gezond zolang de huisarts nog niets heeft gevonden.
Dat is een bizarre definitie van gezondheid.
Dit is één belangrijk punt die we serieus moeten nemen:
metabole gezondheid doet ertoe.
Insuline is bijvoorbeeld niet simpelweg “het diabeteshormoon”.
Chronisch verhoogde insulinewaarden en insulineresistentie hangen samen met obesitas en metabole ziekte, en worden ook onderzocht in relatie tot verschillende vormen van kanker.
Hetzelfde geldt voor chronische inflammatoire signalering.
En voor het microbioom.
Dit zijn geen alternatieve randtheorieën meer.
Het zijn actieve onderzoeksterreinen.
En dan de darm
Vooral de toename van darmkanker op jongere leeftijd vind ik vanuit integratief perspectief interessant.
Want onze darm is niet gewoon een afvoerbuis.
Daar leven biljoenen micro-organismen die stoffen produceren die communiceren met ons immuunsysteem en onze stofwisseling.
Wat wij eten, bepaalt mede welke bacteriën floreren en welke metabolieten zij produceren.
Veel vezels en plantaardige voeding creëren een heel ander darmmilieu dan een voedingspatroon dat voornamelijk bestaat uit sterk bewerkte producten.
En nu wordt het interessant.
Onderzoekers kijken bij darmkanker op jonge leeftijd expliciet naar mogelijke veranderingen in het microbioom.
Dat betekent niet:
“Een slecht microbioom veroorzaakt darmkanker.”
Zo simpel is biologie niet.
Maar het betekent óók dat we moeten stoppen met doen alsof voeding alleen over calorieën en gewicht gaat.
Je voedt niet alleen jezelf. Je voedt een compleet ecosysteem.
En dat ecosysteem praat terug.
Onze lever krijgt ondertussen ook een andere wereld voorgeschoteld
Hetzelfde verhaal zie je metabool bij de lever.
Niet-alcoholische leververvetting — tegenwoordig MASLD genoemd — is sterk verbonden met metabole ontregeling en komt wereldwijd veel voor.
Je hoeft daarvoor niet dagelijks alcohol te drinken.
Een lichaam dat jarenlang moeite heeft met energieoverschotten, glucosehuishouding en insulinegevoeligheid kan vet gaan opslaan waar je het niet wilt hebben.
Onder andere in de lever.
En opnieuw:
Dat betekent niet dat leververvetting automatisch leverkanker wordt.
Absoluut niet.
Het punt is groter.
We wachten vaak op de diagnose terwijl de fysiologie jaren daarvoor al aan het verschuiven kan zijn.
Dat is precies waarom alleen ziekte behandelen voor mij niet genoeg is. Als BIG-geregistreerd verpleegkundige en orthomoleculair therapeut combineer ik mijn medische achtergrond met een integratieve blik. In mijn praktijken Hijama & Cupping Rotterdam en Utrecht kijk ik naar de samenhang tussen voeding, darmgezondheid, slaap, stress en metabole gezondheid. Welke klachten spelen er? Wat vraagt verder onderzoek? En waar kunnen we gericht aan werken?
“Maar dan geef je patiënten toch de schuld?”
Nee.
Dat argument blokkeert een gesprek dat we juist zouden moeten voeren.
Praten over beïnvloedbare factoren is niet hetzelfde als iemand verantwoordelijk maken voor zijn kanker.
Een vrouw kan uitstekend eten, sporten, niet drinken en tóch kanker krijgen.
Een ander kan haar hele leven ongezond leven en 90 worden.
Biologie geeft geen garanties.
Maar daaruit volgt niet dat leefstijl irrelevant is.
We accepteren zonder problemen dat roken de kans op longkanker beïnvloedt zonder iedere longkankerpatiënt persoonlijk verantwoordelijk te verklaren.
Waarom zouden we dan niet volwassen kunnen praten over metabole gezondheid, obesitas, voeding, beweging, alcohol, microbioom en omgevingsfactoren?
Risico is geen schuld.
Maar risico negeren uit angst om iemand te beledigen helpt ook niemand.
De grootste denkfout: wachten op ziekte
Misschien is dat wel wat deze cijfers ons werkelijk vertellen.
We zijn ontzettend goed geworden in ziekte opsporen.
Maar gezondheid begint twintig stappen vóór een diagnose.
Ik wil bij iemand niet alleen weten of haar glucose “binnen de grens” valt.
Ik wil het grotere plaatje begrijpen.
Hoe ziet je voedingspatroon eruit?
Hoeveel vezels eet je?
Hoe stabiel is je energie gedurende de dag?
Hoeveel beweeg je?
Hoeveel spiermassa gebruik je daadwerkelijk?
Hoe slaap je?
Hoe functioneert je darm?
Hoe ziet je metabole gezondheid eruit?
Welke klachten heb je al jaren weggewuifd?
Niet omdat één van die antwoorden vertelt of je kanker zult krijgen.
Maar omdat ze samen iets vertellen over het biologische terrein waarin je lichaam iedere dag probeert gezond te blijven.
Jong zijn beschermt je niet tegen een ongezonde fysiologie
En misschien is dát het ongemakkelijkste inzicht uit dit nieuws.
We hebben leeftijd verward met gezondheid.
Je kunt 35 zijn en metabool ongezond.
Je kunt 42 zijn en jarenlang signalen negeren.
Je kunt slank zijn en insulineresistentie hebben.
En je kunt je “best gezond” voelen terwijl je lichaam al jaren probeert te compenseren.
Daarom vind ik de vraag:
“Heb ik kanker?”
veel te laat beginnen.
De betere vraag is:
“Wat doe ik vandaag met de biologische omstandigheden waarop ik wél invloed heb?”
Serieus kijken naar voeding, metabole gezondheid, beweging, slaap, darmgezondheid, tekorten en andere relevante leefstijlfactoren — terwijl reguliere screening en diagnostiek gewoon hun onmisbare plaats behouden.
Dat is gezondheid serieus nemen voordat ziekte het gesprek overneemt.
En misschien moeten we precies dat veel eerder gaan doen.
Wil je je voeding, darmklachten, vermoeidheid of leefstijl in samenhang laten bekijken?
Tijdens een integratief consult bij Hijama & Cupping Rotterdam of Utrecht brengen we jouw klachten en gezondheid in kaart en maken we een persoonlijk begeleidingsplan.
Bekijk het integratief consult in Rotterdam en Utrecht.
Want “ik ben nog jong” is niet de manier om je gezondheid serieus te nemen.
Najat Haddouch